STRONA PREZESA PTP

Jerzy Samochowiec

Szanowne Koleżanki i Koledzy,

Polskie Towarzystwo Psychiatryczne wkroczyło w kolejny rok swojej działalności – jego centralnym punktem będzie 46 Zjazd Psychiatrów Polskich i obchody 100-lecia istnienia naszego Towarzystwa.

Jesteśmy świadomi, że cały czas musimy podejmować nowe działania, aby sprostać aktualnym oczekiwaniom wobec naszej organizacji i zmierzyć się z wyzwaniami, które niesie współczesność.

Dlatego chciałbym przekazać Wam kilka ważnych informacji oraz prosić o refleksje i uwagi, a przede wszystkim o wsparcie w realizacji działań, które stoją przed nami:

1. Priorytetem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego jest wspieranie reform organizacji i finansowania psychiatrii dorosłych i psychiatrii dzieci i młodzieży promujących modele opieki oparte o przesłanki naukowe oraz najlepsze doświadczenia koleżanek i kolegów psychiatrów z innych krajów. Zdajemy sobie sprawę, że wprowadzanie reform w psychiatrii jest ogromnym przedsięwzięciem. Po wielu latach zaniechań, przy ogromnych niezaspokojonych potrzebach pacjentów i ich bliskich, a dodatkowo w kontekście trudnych warunków pandemii realizacja reform wymaga stałego i konsekwentnego wysiłku wszystkich środowisk bez względu na naturalne różnice dotyczące poszczególnych rozwiązań. ZG PTP od półtora roku regularnie spotyka się i współpracuje ze Pełnomocnikami Ministra Zdrowia ds. reform dotyczących psychiatrii, Konsultantem Krajowym ds. psychiatrii oraz Przewodniczącym Rady ds. Zdrowia Psychicznego. Sekcja Psychiatrii Środowiskowej i Rehabilitacji prowadzi aktywne działania wspierające realizację jednego z wymiarów reformy, także na szczeblu lokalnym, tworząc sieć wsparcia osób działających na rzecz wprowadzanych zmian.
Działania wspierające reformy w najbliższym czasie to między innymi zmiany legislacyjne, opracowanie standardów organizacyjnych CZP oraz działania na rzecz wykorzystywania środków europejskich z perspektywy 2021-2027 na dofinansowanie zmian systemowych.

2. Zdajemy sobie sprawę, że jakość psychiatrii w naszym kraju będzie zależała od jakości kadr – zarówno lekarzy psychiatrów, jak też lekarzy innych specjalności, w tym lekarzy rodzinnych, psychoterapeutów i psychologów, pielęgniarek i pielęgniarzy psychiatrycznych, terapeutów i terapeutek środowiskowych oraz innych fachowych pracowników ochrony zdrowia zaangażowanych w pomoc osobom z zaburzeniami psychicznymi:
a) Trwają prace, pod egidą Konsultanta Krajowego, nad nowym programem specjalizacji z psychiatrii. PTP bierze udział w jego tworzeniu, program powinien powstać do końca marca b.r. i zawierać rozwiązania promujące rozumienie różnych nurtów współczesnej psychiatrii.
b) ZG PTP widzi konieczność doskonalenia programów szkoleń podyplomowych dla „nie-psychiatrów”. Nowopowstała Sekcja Psychiatrii Konsultacyjnej (a w niej m.in. kol. Hanna Karakuła z Zespołem) buduje propozycje programu specjalizacyjnego (stażu na psychiatrii) kolegów specjalizujących się w medycynie rodzinnej, onkologii, kardiologii, neurologii, itd.
c) ZG PTP zainicjował i wspiera działania mające na celu uregulowanie kwestii psychoterapii. Dzięki pomocy i zaangażowaniu Pełnomocnika ds. Reformy dr M. Balickiego udało się po wielu miesiącach rozmów doprowadzić do wypracowania wspólnego stanowiska dotyczącego zasad prowadzenia psychoterapii, jej finansowania i systemu certyfikacji i kształcenia psychoterapeutów przez cztery największe organizacje skupiające psychoterapeutów – Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (Sekcja Naukowa Psychoterapii i Sekcja Naukowa Terapii Rodzin), Polskie Towarzystwo Psychologiczne (Sekcja Psychoterapii), Związek Stowarzyszeń Polska Rada Psychoterapii i Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej. Wypracowane stanowiska i propozycje w tej sprawie zostały w grudniu 2020 przesłane do MZ.
d) Oczywiście rozwijamy szereg działań edukacyjnych adresowanych do młodych członków Towarzystwa, przyszłych specjalistów psychiatrów. Jednym z nich jest Szkoła Młodych Psychiatrów Zarządu Głównego PTP i Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego PTP.

3. ZG PTP dostrzega, że propozycje zmian w systemie ochrony zdrowia psychicznego nie znajdują jednoznacznego poparcia w całym środowisku psychiatrów i członków PTP. Jesteśmy jednak przekonani, że w związku z tym istnieje konieczność tłumaczenia niejasności, wątpliwości i przekłamań, które pojawiały się w przeszłości i pojawiają się na obecnym etapie realizacji reform. Zamierzamy wkrótce uruchomić portal, którego celem będzie wyjaśnianie i edukowanie, przygotowywanie odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania i zgłaszane obawy. Jednocześnie chcemy, aby PTP jako organizacja skupiająca osoby z różnych środowisk i o różnych poglądach wykorzystała swój potencjał i stała się forum konstruktywnej dyskusji, której efekty będą nakierowane na pomoc w doskonaleniu kształtu szczegółowych rozwiązań w ramach prowadzonej obecnie reformy, ale także dyskusji, która zdefiniuje obszary i przygotuje program działań dotyczących zmian, które są konsekwencją i wynikają z proponowanego modelu środowiskowego.

4. Jednym z obszarów, a zarazem sprawą budzącą wiele troski i emocji jest sprawa zdefiniowania nowego miejsca i roli dużych szpitali psychiatrycznych, lecz również dalszych zasad finansowania i funkcjonowania klinik psychiatrycznych. Niestety różne uwarunkowania, także historyczne i personalne sprawiają, że mamy do czynienia ze znaczną polaryzacją stanowisk w tej sprawie, czasami postrzegania jej w kategoriach „walki o budżet i władzę w psychiatrii” i hamowania procesów zmian. Uważam, że konieczne jest pilne opracowanie pozytywnego planu rozwiązań w tym obszarze, planu uwzględniającego cele i założenia proponowanej reformy środowiskowej (rozwój sieci CZP i oddziałów psychiatrycznych przy szpitalach ogólnych). ZG PTP zamierza prowadzić działania, które zgodne z założeniami reformy, będą miały na celu opracowanie propozycji dotyczących zasad organizacji i realizacji opieki psychiatrycznej:

– Poziomu 2 – czyli wyspecjalizowanej opieki psychiatrycznej realizującej specjalistyczne programy zdrowotne (której realizatorami byłyby ośrodki specjalistyczne (szpitale psychiatryczne), część CZP oraz Kliniki Psychiatryczne).

– Poziomu 3 – czyli opieki wysokospecjalistycznej (realizowanej przez Kliniki Psychiatryczne i ustaloną przez MZ sieć ośrodków III poziomu referencyjnego).

ZG PTP zamierza prowadzić te działania powołując odpowiednie Komisje i tworząc grupy robocze:

– Zadaniem Komisji ds. Szpitali Psychiatrycznych jest opracowanie dotyczące mapy szpitali psychiatrycznych, ich struktury i funkcji (realizacja programów specjalistycznych, psychiatria sądowa, zakłady opiekuńczo lecznicze, oddziały ostroprzyjęciowe dla lokalnych CZP) oraz zdefiniowanie potrzeb i zaleceń dotyczących koniecznych przekształceń lub w razie konieczności wygaszenia działalności.

– Zostanie powołana komisja, która zajmie się opracowaniem propozycji programów leczenia specjalistycznego, które będą docelowo realizowane w ramach poziomu 2 (jak leczenie i diagnostyka lekoopornych postaci chorób, wyspecjalizowane programy psychoterapii, leczenie zaburzeń odżywiania, snu, leczenie biologiczne, niefarmakologiczne, itp.).

– ZG PTP zamierza również powołać grupę roboczą kierowników klinik psychiatrycznych celem wypracowania założeń dla opieki wysokospecjalistycznej na III poziomie referencyjnym.

ZG PTP oczekuje od MZ jasnego zdefiniowania roli Instytutu Psychiatrii i Neurologii w systemie opieki psychiatrycznej. Utrzymanie potencjału i dalszy rozwój tego ważnego instytutu naukowego leży w szeroko rozumianym interesie psychiatrii, jako jednego z kluczowych obszarów na mapie współczesnej polskiej medycyny.

5. Jednym z priorytetowych celów tej kadencji ZG PTP jest profesjonalizacja obsługi członków naszego Towarzystwa. Chcemy poprawić dostęp do informacji, do elektronicznej wersji czasopism wydawanych przez PTP, wprowadzić możliwość prostego opłacania składek członkowskich. Obecnie finalizujemy wprowadzanie programu komputerowego SORGA – prosimy o mobilizowanie naszych członków do logowania się do systemu i potwierdzanie i aktualizację swoich danych.

Adres: https://psychiatria.sorga.pl

W tym roku zamierzamy również uruchomić nową, nowocześniejszą wersję strony internetowej PTP.

6. Chciałbym również przypomnieć i poinformować, że ZG PTP prowadził i nadal prowadzi aktywne działania w związku z wyzwaniami, które niesie pandemia. Opracowaliśmy szereg stanowisk, zaleceń i rekomendacji, udostępniliśmy wiele materiałów przygotowanych przez inne towarzystwa psychiatryczne, podejmowaliśmy działania i interwencje na szczeblu MZ i centrali NFZ, między innymi dotyczące dostosowania możliwości jak najszerszego realizowania świadczeń psychiatrycznych w warunkach pandemii. W styczniu wystąpiliśmy z apelem o nadanie priorytetu szczepieniom pacjentów z ciężkimi chorobami psychicznymi.

7. Z uwagą wsłuchujemy się w głosy naszych członków dotyczące spraw będących przedmiotem gorącej debaty publicznej. Chciałbym podkreślić, że zawsze pamiętamy o tym, że nasze Towarzystwo jest towarzystwem naukowym i zrzesza osoby o różnych poglądach i przekonaniach. Jeżeli decydujemy, czy zabrać głos w jakiejś sprawie, staramy się uwzględniać pluralizm poglądów członków naszego towarzystwa. Zawsze skupiamy się na realizacji celów statutowych. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne nieprzerwanie wspiera i inicjuje działania na rzecz poprawy zdrowia i jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi oraz ich rodzin. Istotną i komplementarną częścią misji Towarzystwa jest wspieranie aktywności w zakresie profilaktyki zaburzeń psychicznych. Dlatego zapewniam, że oceniając wszelkie propozycje zmian legislacyjnych, ZG PTP oczekuje od autorów tych propozycji wskazania – w sposób udokumentowany naukowo – jak proponowana zmiana może przyczynić się do:
a) poprawy zdrowia i jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi,
b) profilaktyki zaburzeń psychicznych i poprawy wskaźników populacyjnych w tym zakresie.

8. Setna rocznica istnienia PTP i wyzwania czasu, w którym żyjemy stanowią kanwę do dalszej, pogłębionej refleksji nad Misją Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w XXI w (pełny tekst propozycji Misji PTP poniżej).

Z poważaniem

Jerzy Samochowiec
Prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego

/

Misja PTP (propozycja 02.2021)

Współczesne społeczeństwa mierzą się z olbrzymimi wyzwaniami dotyczącymi zdrowia psychicznego. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne stojąc w obliczu tego zadania odpowiada konkretnymi działaniami, których celem jest zarówno pomoc osobom potrzebującym, jak i przygotowanie na najwyższym poziomie profesjonalizmu wszystkich specjalistów, którzy niosą ulgę w cierpieniu.

Celami działania PTP są przede wszystkim:

Działania ukierunkowane na przygotowywanie i wdrażanie nowoczesnych i efektywnych metod pomocy w zakresie problemów zdrowia psychicznego oraz stałe reformowanie sposobów organizacji pomocy w tym zakresie, tak aby w każdym czasie odpowiadały one współczesnej wiedzy naukowej, najlepszym opracowanym metodom organizacyjnym i potrzebom zmieniającego się społeczeństwa.

Działania na rzecz prowadzenia badań naukowych podnoszących możliwości niesienia pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi, a także propagowania wiedzy na temat współczesnych zasad niesienia tej pomocy oraz wdrażania ich do praktyki profesjonalistów zdrowia psychicznego.

Działania na rzecz transformacji psychiatrii opartej o model medyczny w psychiatrię środowiskową i rozwijaniu obok psychiatrii klinicznej, opartej na modelu biopsychospołecznym, wczesnym wykrywaniu i interwencji, psychiatrii prewencyjnej, opartej na modelu higieny psychicznej i zmierzającej do utrzymania zdrowia psychicznego społeczeństwa i zapobiegania występowaniu kryzysom psychicznym. 

Działania na rzecz kształcenia profesjonalistów zdrowia psychicznego, zarówno lekarzy psychiatrów, jak i wszystkich innych grup zawodowych wspólnie włączonych w leczenie zaburzeń psychicznych, jak i inne formy niesienia ulgi w cierpieniu osób z problemami dotyczącymi zdrowia psychicznego.

Działania na rzecz członków Towarzystwa i środowiska profesjonalistów ochrony zdrowia psychicznego w zakresie ich potrzeb edukacyjnych, zawodowych, ochrony praw i pomocy w sytuacjach, które takiej pomocy wymagają.

Działania na rzecz społeczeństwa jako całości w odpowiedzi na potrzeby dotyczące zdrowia publicznego, edukacji społecznej, kształtowania właściwych postaw wobec osób z zaburzeniami psychicznymi i profesjonalistów ochrony zdrowia, a także w obliczu występowania czynników ryzyka zaburzeń psychicznych związanych z katastrofami naturalnymi i zmianami cywilizacyjnymi.

Działania w wymiarze międzynarodowym na rzecz zapewnienia polskiej psychiatrii miejsca w międzynarodowych społecznościach profesjonalistów zdrowia psychicznego, propagowania dorobku polskiej psychiatrii w zakresie naukowym i organizacyjnym oraz przepływu informacji i doświadczeń sprzyjających podnoszeniu jakości leczenia i pomocy w zakresie problemów zdrowia psychicznego oraz przygotowaniu zawodowemu profesjonalistów.

/